QORAQALPOGʻISTON SHAROITIDA 7–14 YOSHLI MAKTAB OʻQUVCHILARIDA QON KOʻRSATKICHLARI OʻZGARISHINING EKO-FIZIOLOGIK TAVSIFI

Authors

  • Daljanova Gulmira Baxitbay qizi Qoraqalpoq davlat universiteti doktoranti Author
  • Mirametova Nadira Purxanatdinovna PhD, Nukus davlat pedagogika instituti dotsenti Author

Keywords:

Keywords: Kalit soʻzlar: eko-fiziologiya, Orol dengizi inqirozi, 7–14 yoshli maktab oʻquvchilari, gemoglobin, anemiya, gematologik koʻrsatkichlar, jinsiy dimorfizm.

Abstract

Orol dengizining qurishi natijasida Qoraqalpogʻiston Respublikasida tuproq va suv resurslarining shoʻrlanishi, ichimlik suvining tuz va ogʻir metallar bilan ifloslanishi, chang-tuz aerozollari hamda oziq-ovqat mahsulotlaridagi mikroelementlar tanqisligi kabi ekologik omillar kuchaygan [1–5]. Bolalar organizmi oʻsish davrida boʻlgani sababli bunday taʻsirlarga ayniqsa sezgir boʻlib, qon tizimi koʻrsatkichlari ekologik holatni aks ettiruvchi informativ biomarker hisoblanadi. Mintaqada bolalar va ayollar orasida anemiya yuqori tarqalganligi ilgari ham qayd etilgan [1,2,6].

References

1.Herbert N., Suleymanova D., Evans G.W. Anemia in young children of the Muynak District of Karakalpakstan, Uzbekistan // American Journal of Public Health. — 1998. — Vol. 88. — P. 805–807.

2.Uzbekistan: Focus on the health impact of the Aral Sea crisis // IRIN / ReliefWeb. — Nukus, 2002. — URL: https://reliefweb.int/report/uzbekistan/uzbekistan-focus-health-impact-aral-sea-crisis

3.Ataniyazova O.A. Health and Ecological Consequences of the Aral Sea Crisis. — URL: http://caee.webhost.utexas.edu/prof/mckinney/ce385d/papers/atanizaova_wwf3.pdf

4.Organochlorine Pesticides and Salinity in Karakalpakstan, Uzbekistan: Environmental Health Risks Associated with the Aral Sea Crisis // PMC. — URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12652755/

5.Crighton E.J., Elliott S.J., Upshur R., Small I., Yasin S.M. What have we learned? A review of the literature on childrenʻs health in the Aral Sea area // International Journal of Public Health. — URL: https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s00038-010-0201-0.pdf

6.Kaneko K. et al. Anemia and iron deficiency among schoolchildren in the Aral Sea region, Kazakhstan // PubMed. — URL: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12848209/

7.World Health Organization. Haemoglobin concentrations for the diagnosis of anaemia and assessment of severity. WHO/NMH/NHD/MNM/11.1. — Geneva: WHO, 2011.

8.World Health Organization. WHO Global Anaemia Estimates: Key Findings. — Geneva: WHO, 2025. — ISBN 978-92-4-011393-0.

9.Bohn M.K., Wilson S., Steele S., Adeli K. Comprehensive pediatric reference intervals for 79 hematology markers in the CALIPER cohort // International Journal of Laboratory Hematology. — 2023. — Vol. 45, No. 4. — P. 469–480.

10.Eie A.M.Ø., Strand M.F., Fredriksen P.M., Lindberg M. Population-based reference intervals for ferritin, iron, transferrin and transferrin saturation in 6–12-year-old children (HOPP) // Scandinavian Journal of Clinical and Laboratory Investigation. — 2021. — Vol. 81, No. 3. — P. 208–212.

Downloads

Published

2026-09-22