TECHNOLOGY FOR PRODUCING FUNCTIONAL COMPOSITE MATERIALS BASED ON PETROLEUM AND PETROCHEMICAL WASTES
Keywords:
Keywords: neft chiqindilari, neft-kimyo chiqindilari, neft shlami, kompozit materiallar, funksional materiallar, ikkilamchi xomashyo, materialshunoslik, resurslarni qayta ishlash, ekologik xavfsizlik.Abstract
Mazkur tezisda neft va neft-kimyo sanoatida hosil bo‘ladigan chiqindilarni ikkilamchi xomashyo sifatida qayta qiymatlash hamda ular asosida funksional kompozitsion materiallar olishning ilmiy-texnologik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi neft sanoati chiqindilarining murakkab tarkibi, ularni xavfsiz utilizatsiya qilish muammosi va bir vaqtning o‘zida resurslardan oqilona foydalanish zarurati bilan belgilanadi. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlarni tizimli tahlil qilish, qiyosiy tahlil, materialshunoslik yondashuvi va konseptual umumlashtirish usullaridan foydalanildi. Mavjud ilmiy tadqiqotlar neft shlami, neftni qayta ishlash qoldiqlari va boshqa neft sanoati chiqindilarining tarkibiy xususiyatlari ularni kompozit materiallar tarkibiga kiritish imkoniyatlariga bevosita ta’sir qilishini ko‘rsatadi. Bunday materiallarning xossalari chiqindining mineral va organik qismlari, bog‘lovchi matritsa bilan o‘zaro ta’siri hamda yakuniy kompozitning mikrostrukturasi bilan bog‘liq. Tezisda funksional kompozitlarni yaratishning umumiy ilmiy modeli taklif qilinib, unda chiqindini tavsiflash, xavfsizlikni baholash, mos matritsani tanlash, kompozit strukturani shakllantirish va yakuniy material xususiyatlarini baholash bosqichlari o‘zaro bog‘liq tizim sifatida qaraladi. Natijalar neft chiqindilarini oddiy utilizatsiya obyekti emas, balki tegishli nazorat va ekologik baholash sharoitida ikkilamchi material resursi sifatida ko‘rib chiqish mumkinligini asoslaydi.
References
1.Asim, N., Badiei, M., Torkashvand, M., Mohammad, M., Alghoul, M. A., Gasaymeh, S. S., & Sopian, K. (2021). Wastes from the petroleum industries as sustainable resource materials in construction sectors: Opportunities, limitations, and directions. Journal of Cleaner Production, 284, 125459. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.125459.
2.Chen, H., Wang, X., Liang, H., Chen, B., Liu, Y., Ma, Z., & Wang, Z. (2024). Characterization and treatment of oily sludge: A systematic review. Environmental Pollution, 344, 123245. https://doi.org/10.1016/j.envpol.2023.123245.
3.Lin, Z., Wang, Z., Hu, Y., Liu, Y., & Xu, J. (2017). Mechanical properties of cement-solidified oily sludge. Environmental Engineering Science, 34(8). https://doi.org/10.1089/ees.2016.0479.
4.Recycling pyrolysis residues from oily sludge in cement-based materials: Workability and microstructural analysis. (2025). Construction and Building Materials, 487, 142135. https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2025.142135.
5.Cabral, R. L. B., Galvão, E. R. V. P., Fechine, P. B. A., Galvão, F. M. F., & Nascimento, J. H. O. D. (2024). A minireview on the utilization of petroleum coke as a precursor for carbon-based nanomaterials: Perspectives and potential applications. RSC Advances, 14, 19953–19968. https://doi.org/10.1039/D4RA01196A.
6.Murungi, P. I., & Sulaimon, A. A. (2022). Petroleum sludge treatment and disposal techniques: A review. Environmental Science and Pollution Research, 29, 40358–40372. https://doi.org/10.1007/s11356-022-19614-z.
7.Mohd Pauzi, N. N., & Ahmad Shah, M. S. (2022). A review on the treatment of petroleum sludge and use as construction materials. Civil and Sustainable Urban Engineering, 2(1), 12–20. https://doi.org/10.53623/csue.v2i1.74.