TURLI SANOAT TARMOQLARI TA’SIRIDA TUPROQLARNING OG‘IR METALLAR BILAN IFLOSLANISHI VA UNING EKOLOGIK OQIBATLARI
Keywords:
Keywords: Turli sanoat tarmoqlaridan (kon-metallurgiya, kimyo, energetika) atrofdagi tuproq qatlamiga og‘ir metallarning tarqalish spetsifikasini, to‘planish darajasini va uning tuproq ekologik holatiga ko‘rsatadigan salbiy ta’sirini qiyosiy tahlil qilish hamda baholashdan iborat.Abstract
Sanoat ishlab chiqarishining shiddatli rivojlanishi atrof-muhit biosferasiga, xususan tuproq qatlamiga salbiy antropogen bosimni keskin oshirmoqda. Kon-metallurgiya, kimyo, energetika (IYES) va qurilish materiallari sanoati chiqindilari, shuningdek avtotransport tashlamalari tuproqning og‘ir metallar (Pb, Cd, Cu, Zn, Cr, Ni, Hg) bilan ifloslanishining asosiy manbalari hisoblanadi. Og‘ir metallar tuproq litosferasida parchalanmasdan, uzoq yillar davomida kumulyativ to‘planadi hamda tuproq ekotizimining o‘z-o‘zini tiklash (samoochishcheniye) va gumus hosil bo‘lish jarayonlarini izdan chiqaradi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining 'Atrof-muhitni muhofaza qilish to‘g‘risida'gi Qonuni. – Toshkent, 1992.
2. Xolmatov Sh.M., Isaqov J.T. Sanoat ekologiyasi va atrof-muhit monitoringi. – Toshkent: 'O‘zbekiston', 2019. – 240 b.
3. Kuziyev R.K., Abduraxmonov N.A. Tuproqning antropogen degradatsiyasi va muhofazasi. – Toshkent: 'Fan', 2021. – 195 b.
4. Kolesnikov S.I., Kazeev K.Sh., Val'kov V.F. Ekologicheskoe sostoyanie pochv v zonah vliyaniya predpriyatii metallurgii i himii. – Rostov-na-Donu, 2018. – 210 s.
5. Kabata-Pendias A. Trace Elements in Soils and Plants. 4th Edition. – CRC Press, Boca Raton, 2011. – 548 p.
6. Saitov S.A., Tursunov X.T. Sanoat korxonalari chiqindilarining tuproq va o‘simlik qatlamiga ta’siri // Ekologiya xabarnomasi. – Toshkent, 2020. – № 4. – B. 28-32.
7. Garmash G.A. Tekhnogennoye zagryaznenie pochv tyazhelymi metallami i puti ih rekul'tivatsii // Pochvovedenie. – 2020. – № 6. – S. 74-81.
8. Adriano D.C. Trace Elements in Terrestrial Environments: Biogeochemistry, Bioavailability, and Risks of Metals. – Springer-Verlag, New York, 2001. – 867 p.