FARG‘ONA VILOYATI AGROEKOLOGIK SHAROITIDA INDIGOFERA TINCTORIA L. NING BIOEKOLOGIK XUSUSIYATLARI VA ADAPTIV IMKONIYATLARI
Keywords:
Keywords: Indigofera tinctoria L., Farg‘ona vodiysi, bioekologiya, adaptatsiya, agroekologiya, tabiiy indigo, dukkakli o‘simlik, azot fiksatsiyasi, tuproq, yetishtirish agrotexnologiyasi.Abstract
Mazkur maqolada Indigofera tinctoria L. ning Farg‘ona viloyati agroekologik sharoitida yetishtirish imkoniyatlari, o‘sish-rivojlanish xususiyatlari, tuproq va namlikka munosabati, azot to‘plashdagi biologik roli hamda tabiiy indigo pigmenti olish uchun xomashyo sifatidagi istiqbollari ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori o‘simlikning issiq iqlimga moslashuvi, dukkakli o‘simlik sifatida rizobial simbiozga kirishishi va nisbatan past unumdor tuproqlarda o‘sish imkoniyatlarini Farg‘ona vodiysi sharoiti bilan bog‘lashga qaratilgan. 2025–2026-yillardagi yangi ilmiy manbalar, jumladan, Indigofera tinctoria ning agronomiyasi va biologik xususiyatlariga bag‘ishlangan xalqaro sharhlar hamda urug‘larning unuvchanligi bo‘yicha tadqiqotlar tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, I. tinctoria uchun Farg‘ona viloyatining issiq vegetatsiya davri, sug‘oriladigan dehqonchilik tizimi va ayrim hududlarda uchraydigan sho‘rlangan tuproqlar o‘simlikning introduksiya va agrotexnologik moslashuvini o‘rganish uchun muhim tabiiy tajriba maydonini yaratadi. Shu bilan birga, hududga mos optimal ekish muddati, sug‘orish rejimi, oziqlantirish me’yorlari va nav yoki genotiplarning moslashuv darajasini alohida dala tajribalari orqali aniqlash zarur.
References
1.Rao P.S., Fatima N., Siddiqui M.H., Habib K., Mohasin M., Haq W., Chinyo M., Zaidi H., Shah Y.A., Mazeed A., Siddiqui S. Indigofera tinctoria: the blue gold of India’s sustainable future. Discover Sustainability. 2025. Vol. 6. Article 1135. DOI: 10.1007/s43621-025-01120-0.
2.Thanuja T.T., Sonia N.S., Nair D.S. Indigofera tinctoria L.: A Comprehensive Review on Botany, Phytochemistry, Agronomy and Pharmacological Perspectives. Journal of Advances in Biology & Biotechnology. 2026. Vol. 29, No. 3. P. 379–388. DOI: 10.9734/jabb/2026/v29i33743.
3.Vennila S., Kumaran K., Mathivanan M., Kathiravan M., Manivasakan S., Krishnaveni A., Kala S. Effect of Pre-Sowing Seed Treatment on Seed Germination and Seedling Vigour in Natural Dye-yielding Species Blue Gold (Indigofera tinctoria L.). Journal of Experimental Agriculture International. 2025. Vol. 47, No. 2. P. 302–309. DOI: 10.9734/jeai/2025/v47i23290.
4.Yoqubov G.Q. Agroekologicheskie i biotekhnologicheskie osobennosti kul'tivirovaniya rasteniya Indigofera tinctoria L. na degradirovannykh zemlyakh (na primere Khorezmskoy oblasti). PhD dissertation abstract. Urganch, 2023.
5.Toxirov B.B., Fayzullayev J.U. Indigofira tinctoria, no‘xat, mosh, krotalariya junsea o‘simliklariga biologik preparatlarning ta’siri. Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali. 2026. Vol. 8, No. 2. P. 599–604. DOI: 10.70728/a.series.v08.i02.081.
6.To‘raboyeva G.N. Introduksiya sharoitlarida Indigofera tinctoria L. ning bioekologik xususiyatlari va samarali foydalanish yo‘llari. Biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent, 2025.
7.Qoraboyev X.V. Sug‘oriladigan tuproqlarda “tuproq – Indigofera tinctoria o‘simligining” biogeokimyoviy xususiyatlari (G‘arbiy Farg‘ona tuproqlari misolida). Biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Farg‘ona, 2024.
8.Toxirov B.B., Fayzullayev J.U. Indigofira tinctoria, no‘xat, mosh, krotalariya junsea o‘simliklariga biologik preparatlarning ta’siri. Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali. 2026. Vol. 8, No. 2. P. 599–604.
9.Rao P.S. et al. Indigofera tinctoria: the blue gold of India’s sustainable future. Supplementary and agronomic synthesis. Discover Sustainability. 2025. Article 1135.
10.Thanuja T.T. et al. Indigofera tinctoria L.: A Comprehensive Review on Botany, Phytochemistry, Agronomy and Pharmacological Perspectives. Journal of Advances in Biology & Biotechnology. 2026. 29(3). P. 379–388.