VARAXSHA DEVORIY SURATLARINI RESTAVRATSIYA QILGAN MUTAXASSISLAR VA ULARNING ILMIY-AMALIY TADQIQOTLARI

Authors

  • F.Z.Jumayev Respublika ixtisoslashgan rassomlik maktabi katta o‘qituvchisi Author

Keywords:

Keywords: Kalit so‘zlar: Varaxsha, devoriy suratlar, restavratsiya, konservatsiya, P. I. Kostrov, I. B. Bentovich, E. G. Sheynina, pigmentlar, laboratoriya tahlili, madaniy meros.

Abstract

Annotatsiya. Maqolada Buxoro vohasidagi Varaxsha yodgorligidan topilgan devoriy suratlarni o‘rganish, saqlash va restavratsiya qilish tarixiga doir ilmiy manbalar tahlil qilinadi. V. A. Shishkin boshchiligidagi arxeologik tadqiqotlar, Ermitaj restavratori P. I. Kostrov, I. B. Bentovich va E. G. Sheyninaning konservatsiya jarayonidagi ishtiroki, 1970-yillardagi dala konservatsiyasi hamda pigment va bog‘lovchi moddalarni aniqlashga qaratilgan laboratoriya tahlillari yoritiladi. Shuningdek, suratlarni devordan ajratish va muzeyda saqlashning ilmiy natijalari hamda zamonaviy konservatsiya tamoyillari ko‘rib chiqiladi.

References

1.Ulmasov A. F. About the History of Conservation of Sogdian Wall Painting from Varaksha // ISJ Theoretical & Applied Science. — 2022. — Vol. 113, No. 9. — P. 179–184. DOI: https://doi.org/10.15863/TAS.2022.09.113.34.

2.Naymark A. Returning to Varakhsha // The Silk Road Foundation Newsletter. — 2003. — Vol. 1, No. 2. — P. 1–22. URL: https://cais-soas.com/CAIS/Archaeology/Greater-Iran/return_varakhsha.htm.

3.Shishkin V. A. Varakhsha. — Moskva: Izdatel’stvo Akademii nauk SSSR, 1963. — 252 s.

4.UzA. Restavratsiya freski iz gorodishcha Varakhsha. — 8 avgusta 2024. URL: https://uza.uz/ru/posts/restavraciya-freski-iz-gorodischa-varaxsha_623315.

5.IICAS. Arkhivnye materialy Gosudarstvennogo muzeya Vostoka // Arkheologiya Tsentral’noy Azii: arkhivnye materialy. — T. 2. — Samarkand, 2015.

6.Buriy V. P., Obelchenko O. V. Raboty VSNILKR na gorodishche Varakhsha // Restavratsiya, issledovanie i khranenie muzeynykh khudozhestvennykh tsennostey. — Moskva: IPKI, 1976. — Vyp. 1. — S. 10–11.

7.Jelninskaya Z. M. Analiz pigmentov i svyazuyushchikh sredneaziatskoy zhivopisi na ganchevom grunte lessovoy shtukaturke // Restavratsiya, issledovanie i khranenie muzeynykh khudozhestvennykh tsennostey. — Moskva: IPKI, 1976. — Vyp. 1. — S. 16–18.

8.Shishkina G. V. Varakhsha // Kul’tura i iskusstvo drevnego Uzbekistana: katalog vystavki. — Moskva: Vneshtorgizdat, 1991. — S. 55.

9.ICOMOS. Principles for the Preservation and Conservation-Restoration of Wall Paintings. — 2003. URL: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/wallpaintings_e.pdf.

10.Abdullayeva N. S. The Problem of Transferring and Musealizing Monumental Wall Paintings: An Analysis of the Experience of the Varakhsha and Panjikent Monuments // Oriental Journal of History, Politics and Law. — 2026. — Vol. 6, No. 9. — P. 112–118. DOI: https://doi.org/10.37547/supsci-ojhpl-06-09-13.

Downloads

Published

2026-10-23