“STATISTIK KUZATISH NAZARIYASI VA USLUBIYATI”
Keywords:
Keywords: Statistik kuzatish, statistik kuzatish nazariyasi, statistik metodologiya, statistik tadqiqot, kuzatish obyekti, kuzatish birligi, statistik ma’lumotlar, yalpi kuzatish, tanlama kuzatish, tanlanma reprezentativligi, statistik xatolar, ma’lumotlar sifati, statistik ishonchlilik, ma’lumotlarning taqqoslanuvchanligi, statistik axborot, xalqaro statistik standartlar, statistik tahlil, rasmiy statistika.Abstract
Ushbu maqolada statistik kuzatish nazariyasi va uslubiyatining fundamental asoslari, uning statistik tadqiqotlar tizimidagi o‘rni hamda iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarni miqdoriy va sifat jihatidan baholashdagi ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan yoritiladi. Statistik kuzatishni tashkil etishning metodologik tamoyillari, kuzatish obyekti va birligi, statistik ma’lumotlarni yig‘ish dasturi, kuzatish shakllari, usullari va tashkiliy jihatlari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Shuningdek, yalpi va tanlama kuzatish usullarining o‘ziga xos xususiyatlari, tanlanma reprezentativligi, statistik xatolarni aniqlash va kamaytirish, ma’lumotlarning to‘liqligi, aniqligi, ishonchliligi hamda taqqoslanuvchanligini ta’minlash masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining rasmiy statistika tamoyillari va statistik ma’lumotlar sifatini ta’minlash bo‘yicha xalqaro metodologik tavsiyalar asosida statistik kuzatish jarayonlarini takomillashtirishning nazariy va amaliy yo‘nalishlari asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari statistik axborotlarni shakllantirish, qayta ishlash va tahlil qilish samaradorligini oshirish, shuningdek, ilmiy asoslangan boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun ishonchli axborot bazasini yaratish nuqtayi nazaridan muhim ahamiyat kasb etadi
References
1.I. O‘zbek tilidagi ilmiy adabiyotlar
2.1. Abdullayev Yo. Statistika nazariyasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 2002. — Darslik.
3.2. Soatov N.M. Statistika. — Toshkent: Ibn Sino, 2003. — Darslik.
4.3. Statistika / X.A. Shodiyev tahriri ostida. — Toshkent: Ibn Sino, 2004. — Darslik.
5.4. Nabiyev X. va boshq. Makro-mikroiqtisodiy statistika. — Toshkent: O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi nashriyoti, 2004.
6.5. Xudayberdiyev U. Statistika. — Samarqand: SamISI, 2005.
7.II. O‘zbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlari
8.6. O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 11-avgustdagi O‘RQ-707-son «Rasmiy statistika to‘g‘risida»gi Qonuni. — URL: https://lex.uz/uz/acts/-5569619 (murojaat sanasi: 12.10.2026).
9.7. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi O‘RQ-547-son «Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida»gi Qonuni. — URL: https://lex.uz (murojaat sanasi: 12.10.2026).
10.III. Xalqaro ilmiy-metodologik manbalar
11.8. United Nations General Assembly. Fundamental Principles of Official Statistics: Resolution Adopted by the General Assembly. — A/RES/68/261. — New York: United Nations, 2014. — URL: https://unstats.un.org/fpos (murojaat sanasi: 12.10.2026).
12.9. United Nations Statistics Division. United Nations National Quality Assurance Frameworks Manual for Official Statistics: Including Recommendations, the Framework and Implementation Guidance. — New York: United Nations, 2019. — Statistical Papers, Series M, No. 100. — URL: https://unstats.un.org/unsd/methodology/dataquality/un-nqaf-manual/ (murojaat sanasi: 12.10.2026).
13.10. United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). Generic Statistical Business Process Model (GSBPM). Version 5.2. — Geneva: United Nations, 2025. — URL: https://unece.org/statistics/gsbpm-v5.2 (murojaat sanasi: 12.10.2026).
14.11. United Nations Statistics Division. National Quality Assurance Frameworks for Official Statistics. — URL: https://unstats.un.org/unsd/methodology/dataquality/ (murojaat sanasi: 12.10.2026).
15.IV. Rasmiy elektron axborot resurslari
16.12. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Rasmiy statistika ma’lumotlari va statistik ko‘rsatkichlar. — URL: https://stat.uz/uz/ (murojaat sanasi: 12.10.2026).
17.13. United Nations Digital Library. Fundamental Principles of Official Statistics. — URL: https://digitallibrary.un.org/record/766579 (murojaat sanasi: 12.10.2026).