METALL KESISH JARAYONLARIDA EKOLOGIK XAVFSIZ SOVITUVCHI-MOYLOVCHI SUYUQLIKLARDAN FOYDALANISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Keywords:
Keywords: metall kesish, sovituvchi-moylovchi suyuqlik, kesish suyuqligi, biologik moylash materiali, emulsiya, tribologiya, adsorbsion plyonka, tribofilm, nanoflyuid, MQL.Abstract
Mazkur tezisda metallarga mexanik kesib ishlov berish jarayonlarida qo‘llaniladigan sovituvchi-moylovchi suyuqliklarning zamonaviy turlari, ularning tribologik xususiyatlari va ekologik jihatlari tahlil qilingan. Metall kesish jarayonida suyuqliklardan foydalanish kesish zonasidagi haroratni pasaytirish, ishqalanish va yeyilishni kamaytirish hamda ishlov berilgan sirt sifatini yaxshilash imkonini beradi. Adabiyotlarda biologik asosli moylash materiallari, suv-moy emulsiyalari, adsorbsion himoya qatlamlari, tribokimyoviy reaksiyalar va nanoflyuidlardan foydalanish istiqbolli yo‘nalishlar sifatida ko‘rsatilgan. Shuningdek, minimal miqdorda moylash texnologiyasi yordamida suyuqlik sarfini kamaytirish va ishlab chiqarishning ekologik xavfsizligini oshirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan.
References
1.Katam A. K., Mohanty R. C., Kolakoti A. The role of bio-based cutting fluids for sustainable manufacturing and machining processes: A holistic review // Mechanical Engineering for Society and Industry. — 2023. — Vol. 3, No. 3. — P. 166–180. — DOI: 10.31603/mesi.10680.
2.Gao T., Zhang X., Li C., Zhang Y., Yang M., Jia D., Ji H., Zhao Y., Li R., Yao P., Zhu L. Surface morphology evaluation of multi-angle 2D ultrasonic vibration integrated with nanofluid minimum quantity lubrication grinding // Journal of Manufacturing Processes. — 2020. — Vol. 51. — P. 44–61. — DOI: 10.1016/j.jmapro.2020.01.024.
3.Zhang J., Meng Y. Boundary lubrication by adsorption film // Friction. — 2015. — Vol. 3, No. 2. — P. 115–147. — DOI: 10.1007/s40544-015-0084-4.
4.Ding H., Yang X., Xu L., Li M., Li S., Zhang S., Xia J. Analysis and comparison of tribological performance of fatty acid-based lubricant additives with phosphorus and sulfur // Journal of Bioresources and Bioproducts. — 2020. — Vol. 5, No. 2. — P. 134–142. — DOI: 10.1016/j.jobab.2020.04.007.
5.Chanamai R., McClements D. J. Dependence of creaming and rheology of monodisperse oil-in-water emulsions on droplet size and concentration // Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects. — 2000. — Vol. 172, No. 1–3. — P. 79–86. — DOI: 10.1016/S0927-7757(00)00551-3.
6.Adler D. P., Hii W. W.-S., Michalek D. J., Sutherland J. W. Examining the role of cutting fluids in machining and efforts to address associated environmental/health concerns // Machining Science and Technology. — 2006. — Vol. 10, No. 1. — P. 23–58. — DOI: 10.1080/10910340500534282.
7.Chen Y., Renner P., Liang H. A review of current understanding in tribochemical reactions involving lubricant additives // Friction. — 2023. — Vol. 11, No. 4. — P. 489–512. — DOI: 10.1007/s40544-022-0637-2.